Het lijkt niemand ontgaan te zijn dat het onverdoofd slachten in Nederland wederom ter discussie wordt gesteld. Tegelijkertijd komt er weinig reactie vanuit de gemeenschappen die deze discussie treft. Vanuit dit uitgangspunt hebben wij als PvdA raadsleden getracht de moskeebesturen in Eindhoven te verenigen om dit vraagstuk te bediscussiëren. Uiteindelijk hebben 6 van de 8 benaderde moskeebesturen gediscussieerd over dit onderwerp en zijn zij bezig met het formuleren van een standpunt dat gezamenlijk uitgedragen wordt.

De houding van ons, als raadsleden, is van begin af aan neutraal geweest. Het te formuleren standpunt wordt uitgedragen door de verantwoordelijke moskeebesturen en wordt niet per definitie ondersteund door de Eindhovense PvdA fractie. Enkele leden van de PvdA fractie hebben wel reeds laten doorschemeren wat zij van het initiatief wetsvoorstel vinden maar het is niet bediscussieerd met de gehele fractie.

Het mag duidelijk zijn dat de doelstelling die wordt beoogd met het verbieden van onverdoofd slachten wordt gedragen door de islam. Zelfs de wetenschappelijke aanname dat dieren als gevolg van concrete gedragingen pijn ervaren wordt partieel gedeeld. Ook moslims geloven namelijk dat dieren pijn kunnen ervaren. Een gegeven waar moslims 1400 jaar geleden voor werden uitgelachen. Zij werden uitgemaakt voor onwetenden als gevolg van rechten die zij toeschreven aan dieren. Het tegenargument is natuurlijk dat we nu leven in een tijd 1400 jaar later. De wetenschap ontwikkelt zich en daar mag je niet zomaar aan voorbij gaan. Een redelijk argument met een grote veronderstelling. Namelijk dat de wetenschap zoals deze zich heeft ontwikkeld op dit gebied niet zomaar als waarheid aangenomen dient te worden. Ik ervaar op dit moment een ontwikkeling waarin enerzijds mensen het raar vinden dat anderen geloven in een godsdienst die volgens hen gebaseerd is op verzinsels maar anderzijds zij klakkeloos geloven in een literatuurstudie die de meeste deelnemers aan deze discussie nog nooit gelezen hebben. Een enorme tegenstelling waar veel mensen zich niet bewust van zijn.

Echter, ik ben ervan overtuigd dat de PvdA en in het bijzonder Tjeerd van Dekken, een debat wil ontknopen over dit thema. Een debat over het islamitisch ritueel slachten dat eigenlijk door de gemeenschap zelf geïnitieerd had moeten worden. Wij zien namelijk zelf ook dat de manier waarop moslims in de praktijk slachten noch voldoet aan het besluit ritueel slachten als aan de islamitische regelgeving.

Om duidelijk te maken wat ik hiermee bedoel zal ik uitleggen wat deze regelgeving inhoudt. Slechts het vlees dat door moslims wordt geslacht of door gelovige christenen en joden is toegestaan. De slachter mag niet op voorhand zenuwachtig of bang zijn. Het dier mag niet voor de ogen van een ander dier worden geslacht noch mag het dier het bloed van een ander dier aanschouwen. Het mes dient vlijmscherp te zijn en mag niet aangescherpt worden terwijl het dier dit ziet. Kortom allemaal voorschriften die erop gericht zijn dat het dier zo min mogelijk stressfactoren ervaart waardoor het zo min mogelijk pijn heeft. Een doelstelling die dus wordt gedragen door alle deelnemers aan deze discussie. Tegelijkertijd onderschrijven moslims het gegeven dat in gevallen deze criteria niet in acht worden genomen. Bijvoorbeeld het criterium dat het ene dier het andere dier niet mag zien terwijl het geslacht wordt. Een belangrijk criterium voor moslims omdat zij geloven dat je het dier op deze manier twee keer dood en dus twee keer zoveel pijn laat lijden. Verder is er geen specifieke opleiding vereist om een dier te slachten. Het zou geen zonde zijn als de slachter geboden werd een opleiding te volgen alvorens bevoegd te worden een dier te slachten. Verder zouden islamitische slachthuizen zo ingericht moeten worden dat het mogelijk wordt elk dier uit het gezichtsvermogen van een ander dier te slachten. Er zijn dus voldoende aanbevelingen te doen die minder ver gaan dan een algeheel verbod maar toch het welzijn van dieren verbeterd. Aanbevelingen waar mijns inziens geen enkele moslim problemen mee zou hebben.

Toch besluit de partij voor de dieren dit voorstel in te dienen en zich te beroepen op wetenschappelijk onderzoek. Een literatuurstudie die ongetwijfeld voldoende is onderbouwd maar informatie ontleent aan situaties in het buitenland. De partij stelt dat het ritueel slachten een uniforme manier is van slachten waardoor het niet uitmaakt waar de informatie vandaan komt. Een redelijk argument als niet met zekerheid kon worden gesteld dat de slachtpraktijken inderdaad niet altijd even diervriendelijk worden uitgevoerd. Het argument gaat voorbij aan de mogelijkheid dat de slachtpraktijken in Nederland beter zijn dan in het buitenland. Het gaat ook voorbij aan de mogelijkheid dat wanneer aan alle islamitische criteria zou worden voldaan dit het dierenleed voldoende zou beperken. Tegelijkertijd is het bijzonder interessant te weten in hoeverre de schrijvers van het Wageningen rapport van mening zijn dat het rapport voldoende betrouwbaar is om zich te lenen voor een belangrijke verandering in de wetgeving. Dit laatste is een van de vragen die ik aan Tjeerd van Dekken heb meegegeven omdat als er maar een lichte twijfel zou zijn bij het antwoord op deze vraag het geen goed idee zou zijn om hier zomaar mee in te stemmen.

Als we er van uit zouden gaan dat deze wetenschap inderdaad door verschillende beoordelaars als zeer betrouwbaar aangemerkt zou zijn en onverdoofd slachten wordt verboden, dan zou het voor de moslims in ons land geen probleem vormen. Verschillende, zeer gerespecteerde moslimgeleerden hebben zich reeds gebogen over dit thema en hebben vlees van verdoofd geslachte dieren toegestaan. In de jaren ’80 is er in Nieuw Zeeland een elektrisch apparaat ontwikkeld dat tegemoet komt aan de islamitische standaard. Dit apparaat verdoofd het dier met elektriciteit en zou binnen een minuut weer tot leven komen als het niet geslacht zou worden. Verder zou het dier binnen 5 minuten weer kunnen eten.

Het zou dus geen godsdienstige beperkingen met zich mee hoeven te brengen. Hoe komt het dan dat veel moslims niet blij zijn met dit voorstel? Ik zou daar geen eenduidig antwoord op kunnen geven maar het heeft zeker ook te maken met het huidige politieke klimaat in Nederland. Veel moslims voelen zich gemarginaliseerd en onvertegenwoordigd. Zij hebben het idee vaak gebruikt te worden voor politiek gewin. Tegelijkertijd erkennen zij de eigen zwakten want zij zien ook in dat zij als gemeenschap een makkelijke prooi vormen. De tijd zit moslims op dit moment niet mee. Nu moeten ze ook nog hun tradities aanpassen. Dat is een gevoel dat rationeel makkelijk te weerleggen is maar een gevoel is geen argument maar een ervaring. En ervaringen zijn moeilijk te beïnvloeden, vooral als ze reeds meerdere malen bevestigd zijn. Het idee bestaat dat dit voorstel gericht is op moslims. Niet om het dierenleed te beperken maar om het moslimleed te vergroten. Ik vind het jammer dat dit het gevoel is dat is ontstaan want ik ben er zelf wel van overtuigd dat de intenties van de Partij voor de Dieren en zeker van de PvdA zuiver zijn. Wat betreft de PVV ben ik er ook van overtuigd dat de intenties zuiver zijn, namelijk de intentie om de moslims te laten voelen dat zij hier niets te zeggen hebben en moeten aanpassen of opkrassen. Het is ook niet raar dat moslims zich dan niet meer afvragen wat de feiten zijn maar zich gaan beroepen op het gevoel dat zij ervaren. In 1999 noemde minister president Kok nog tijdens de algemene beschouwingen ritueel slachten als voorbeeld van een terrein waarop Nederland tolerant is en de bestaande regels heeft aangepast aan de wensen van nieuwe landgenoten. Volgens Kok zouden dit veranderingen zijn die recht doen aan de multiculturele samenleving zoals die zich ontwikkelt. Daarbij worden regels aangepast om recht te doen aan de normatieve opvattingen van nieuwkomers. Zo wordt integratie in de Nederlandse samenleving vereenvoudigd zonder daarbij geweld te doen aan essentiële waarden, aldus Kok. Blijkbaar denken we daar nu anders over want ook voor 1999 wisten wij hetgeen wij nu denken te weten. Het kan dus inderdaad te wijten zijn aan een politiek klimaat van waaruit keuzes worden gemaakt. Hoe komt het dan dat het nu lijkt alsof de wetenschap tegenover de godsdienst staat? Gaat het hier niet om politieke keuzes en alleen om politieke keuzes? Waar wij ons zorgen om maken heeft veel minder te maken met de wetenschappelijke vooruitgang die wij denken geboekt te hebben maar veel meer aan de ontwikkelingen in de onderlinge verhoudingen tussen burgers. Dat is altijd zo geweest en in deze discussie wordt de moslims zout in de ogen gestrooid alvorens een politieke keuze te maken. Het wetenschappelijk argument wordt misbruikt door te denken dat men zich erachter kan verschuilen. Tegelijkertijd kun je ook stellen dat de moslimgemeenschap sinds 2006 aan het slapen is. Want in 2007 werd, evenals in 2006, in de tweede kamer een motie ingediend waarin de regering wordt verzocht om een verbod te stellen op het onverdoofd slachten. Deze werd verworpen door de PvdA en het CDA, om de reden dat het in strijd zou zijn met de vrijheid van godsdienst. Deze vrijheid zou recht doen aan de diversiteit van de Nederlandse samenleving. Maar ook deze partijen wilden dat er onderzoek gedaan werd naar de mogelijkheden van verdoofd ritueel slachten. In de toekomst zou uitgewezen worden in hoeverre verdoofd ritueel slachten toch mogelijk zou zijn zonder de vrijheid van godsdienst in te perken. Het is dus geen nieuw onderwerp wat zomaar even snel wordt afgehandeld. Dat is wel het gevoel dat bij veel moslims leeft. Wat mij betreft een onterecht gevoel maar zoals ik al eerder heb gezegd zijn gevoelens moeilijk te weerleggen.

Je kunt de groepen die belang hebben bij dit onderwerp ook niet verwijten dat zij zich niet hebben verdiept in de materie. De dierenbescherming roept moslims op tot het offeren van geld als alternatief voor het offeren van dieren. Als een moslimgeleerde dit zou zeggen dan zou ik daar persoonlijk goed mee uit de voeten kunnen. Ik voel mij ieder jaar afhankelijk van schapenboeren die teveel geld vragen en hun afspraken niet nakomen. Zo komt het regelmatig voor dat wordt afgesproken dat je schaap om 1 uur ’s middags wordt geleverd en dat je uiteindelijk tot 9 uur ’s avonds moet wachten op je voedsel. Daar gaat je zwaar bevochten vrije dag, waar de week daarvoor ook al een maatschappelijke discussie over is gevoerd. Nog een onderwerp waar moslims zich onbegrepen voelen! Dus ik zou graag een alternatief willen voor het offeren van dieren in Nederland. Helaas is dat islamitisch niet mogelijk.

Wat we ook moeten begrijpen is dat aanvankelijk de uitzondering voor onverdoofd slachten alleen voor de Joodse bevolking werd gemaakt. Pas in 1977 werd dit uitgebreid zodat ook moslims volgens de islamitische riten konden slachten. Tot die tijd werd op verschillende, vaak illegale, manieren aan hun vlees gekomen. Het gevolg van een verbod zou nu betekenen dat het vlees uit het buitenland wordt gehaald. Een gevolg dat de partij voor de dieren voor lief neemt. Zij vindt namelijk dat het principe belangrijker is dan het gevolg. Ik weet niet in hoeverre het dierenleed gebaat is bij deze stellingname.